Zaburzenia odżywiania (ZO) – temat, który z każdym rokiem staje się coraz popularniejszy. Z jednej strony świadczy to o wzroście świadomości problemu, ale z drugiej, wiele osób nadal boryka się z różnymi typami zaburzeń.
Dziś zaczynamy rozumieć, jak bardzo zdrowie psychiczne wpływa na jakość naszego życia, włączając w to relacje z jedzeniem. Dlatego razem z psycholożką i specjalistką w dziedzinie ZO, Switłaną Seredą, postanowiliśmy porozmawiać o zdrowiu psychicznym i uzależnieniu od jedzenia, a także przeanalizować metody leczenia zaburzeń odżywiania.
Kierunek, w którym pracuje Switłana, pozwala klientowi oddzielić swoje prawdziwe ja od choroby poprzez nawiązanie kontaktu z emocjami i ciałem. Zrozumieć mechanizmy, które prowokują taką adaptację, przyczyny jej powstania oraz zbudować silne oparcie na sobie.
Co to są ZO? Pierwsze kroki do uświadomienia
Pierwszym ważnym krokiem jest uświadomienie sobie, że zaburzenia odżywiania (ZO) to grupa zaburzeń psychicznych. Jeśli odwołamy się do definicji terminu „zaburzenie”, możemy znaleźć następujące definicje:
-
Brak spójności, jedności w czyichś działaniach, czynach.
-
Zaburzenie równowagi psychicznej.
ZO to adaptacja psychiki do środowiska, w którym jednostka się ukształtowała i żyje. Ta adaptacja odbywa się bez naszego świadomego udziału.
Główne rodzaje ZO: Co warto wiedzieć
Wśród głównych rodzajów ZO wyróżnia się:
-
anoreksję,
-
bulimię,
-
kompulsywne objadanie się
-
oraz mniej omawianą, ale nie mniej rozpowszechnioną – ortoreksję. Ortoreksja to obsesja na punkcie zdrowego odżywiania.
Ten ostatni rodzaj często mylony jest z prawdziwym zdrowym odżywianiem, które wyklucza obsesję. Ludzi z ortoreksją często uważa się za osoby o silnej woli.
Dla osób z ZO jedzenie staje się narzędziem, za pomocą którego przeżywają emocje, zaspokajają potrzeby i przetrwają w obecnych okolicznościach życiowych, poprzez odmawianie sobie jedzenia, oczyszczanie się lub nadmierne jego spożywanie.
7 oznak zachowań żywieniowych wskazujących na wystąpienie zaburzenia
- Obsesja na punkcie jedzenia. Myśli o jedzeniu, diecie i wpływie na Twoje ciało zajmują większość czasu.
- Dzielenie produktów na „dobre” i „złe”.
- Pozwalasz sobie jeść tylko „dobre” produkty i odczuwasz winę za zjedzenie czegoś spoza nich.
- Jesz według harmonogramu, a nie według uczucia głodu.
- Nie odczuwasz sytości lub nie reagujesz na nią.
- Chwalisz się, jeśli zjadłeś mniej, niż planowałeś.
- Masz pewne rytuały związane z jedzeniem.
Jak zaburzenia odżywiania objawiają się w różnych sferach życia?
Mylne jest przekonanie, że ZO objawiają się wyłącznie w relacjach z jedzeniem. W rzeczywistości to zaburzenie wpływa na inne aspekty życia i może objawiać się jako:
- Rezygnacja z aktywności i spotkań, które mogą wpłynąć na Twój reżim i dietę, izolacja, poczucie samotności i niezrozumienia.
- Niska samoocena z powodu braku kontaktu z własnymi uczuciami.
- Trudności w budowaniu relacji z powodu braku akceptacji siebie.
- Odkładanie realizacji celów z powodu poczucia, że jeszcze na to nie zasługujesz.
- Rytuały związane z wyglądem, które odczuwane są jako konieczność, a ich niewykonanie wywołuje niepokój.
- Sport – jako kara i przymus, bez pozwolenia na odczuwanie zmęczenia.
- Idealne „Ja”, do którego dążysz, i prawdziwe „Ja”, które ukrywasz.
- Rzadkie poczucie zadowolenia z siebie.
Co robić, jeśli zauważysz u siebie objawy ZO?
Jeśli co najmniej połowa opisanych powyżej kryteriów Cię dotyczy, warto zapoznać się z tematem ZO głębiej i zacząć pracować nad akceptacją siebie. Choroba i objawy z czasem mogą się pogarszać, zajmując coraz więcej miejsca w Twoim życiu. Terapia może pomóc Ci uporać się z tymi problemami.
Jaki lekarz leczy ZO i jak wygląda terapia?
Ważne jest, aby terapia była ukierunkowana na aspekty emocjonalne i behawioralne. Pomoże to odkryć prawdziwe przyczyny, dla których jedzenie stało się Twoim głównym sposobem radzenia sobie ze stresem emocjonalnym, zrezygnować z diet i restrykcyjnych zachowań żywieniowych, które tylko nasilają napady objadania się.
Ważne jest, aby pracował z Tobą psychoterapeuta, który rozumie istotę ZO, oraz psychiatra (zwłaszcza, jeśli występują towarzyszące zaburzenia psychiczne, takie jak depresja, lęk, ADHD, OCD, a także uzależnienie od alkoholu lub narkotyków).
Przydatna literatura dla tych, którzy chcą poprawić swoje relacje ze sobą i jedzeniem
Książki o ZO pomogą Ci dowiedzieć się więcej i poczuć wsparcie. Takie książki pomagają głębiej zrozumieć naturę zaburzeń, ich przyczyny i konsekwencje, a także rozpoznać niepokojące objawy. Nierzadko przeczytanie książki może stać się pierwszym krokiem do wyzdrowienia i zwrócenia się do specjalisty.
- "Bunt Ciała", Alice Miller.
- "Więcej niż ciało. Twoje ciało – narzędzie, a nie ozdoba", Lexie Kite i Lindsay Kite.
- "Kobiety, jedzenie i Bóg", Geneen Roth.
- "Odważna dziewczynka je: Walka jednej rodziny z anoreksją", Harriet Brown.
- Książki Susie Orbach, w szczególności "Gruba – problem feministyczny".
- "False Bodies, True Selves", Nicole Schnekenberg.
Idealne parametry, diety i wpływ społeczeństwa na kobiety
Oddzielnie warto zapoznać się z twórczością Naomi R. Wolf – amerykańskiej pisarki i konsultantki politycznej, w szczególności z jej książką „Mit urody: Stereotypy przeciwko kobietom”. Wraz z jej publikacją w 1991 roku Naomi zyskała status najjaśniejszej przedstawicielki feminizmu trzeciej fali. Książka stała się bestsellerem i została przetłumaczona na wiele języków świata. Oto niektóre z jej znanych wypowiedzi:
„Kultura, skoncentrowana na kobiecej szczupłości, to obsesja nie na pięknie, ale na kobiecej uległości. Kultura dietetyczna to najpotężniejsze w historii narzędzie tłumienia kobiet: populacja pogrążona w cichym szaleństwie jest łatwa do zarządzania. <…> Atrakcyjność szczupłości w oczach społeczeństwa nie polega na tym, jak wpływa ona na nasze ciało, ale na tym, co robi z naszym umysłem. Wartością, właściwie, nie jest szczupłość – to tylko symptom, ale kobiecy głód: jest atrakcyjny, ponieważ zawęża horyzonty myślenia” (Wolf, 1991).
"Dieta jest najbardziej skutecznym politycznym środkiem uspokajającym w historii kobiet" (Wolf, 1991).
„Szczupłość i diety stały się główną troską zachodnich kobiet około 1920 roku, kiedy uzyskały prawo wyborcze” (Wolf, 1991).
„Obecnie średnia modelka waży o 23% mniej niż przeciętna kobieta, a jeszcze pokolenie temu liczba ta wynosiła tylko 8%. Modelki, aktorki czy tancerki są szczuplejsze niż 95% populacji. Czy dziwne jest, że obecnie 90% kobiet uważa, że ważą zbyt dużo?” (Wolf, 1991).
Podsumowanie: najważniejsze rzeczy, aby pozbyć się ZO
Zrozumienie i akceptacja siebie – to klucz do poprawy relacji z jedzeniem i zdrowia psychicznego. Przede wszystkim ważne jest, aby zwracać uwagę na siebie, swój stan, odczucia i uczucia, zauważać objawy ZO i na czas zacząć o siebie dbać. Nie zaniedbuj szukania pomocy u specjalistów i bliskich osób, jeśli czujesz, że tego potrzebujesz. A także korzystaj z materiałów edukacyjnych, aby zrozumieć, jak działa ludzka psychika i podstawy zaburzeń odżywiania.
Jeśli interesuje Cię temat zbilansowanego, zdrowego odżywiania, młodości i zdrowia, zapraszamy do zapoznania się z innymi artykułami na naszym blogu, napisanymi przez ukraińskie specjalistki.
